ติวสอบไฟฟ้า

การคำนวณค่าไฟฟ้า และ การคำนวณตัวต้านทาน — เครื่องคำนวณโต้ตอบ สูตรลัด และแบบฝึกหัด

แนวคิดหลัก Power → Energy → Cost

ค่าไฟไม่ได้คิดจาก "กำลังไฟฟ้า" ตรง ๆ แต่คิดจาก "พลังงานไฟฟ้าที่ใช้จริงตลอดเวลาที่เปิดเครื่อง" — สามขั้นตอนนี้คือหัวใจของทุกโจทย์ค่าไฟ

กำลังไฟฟ้า (Power)P = V × I  [W]
พลังงานไฟฟ้า (Energy)E = P(kW) × t(ชม.)  [kWh = หน่วย]
ค่าไฟCost = E(kWh) × ราคาต่อหน่วย  [บาท]

💡 1 หน่วยไฟฟ้า (1 kWh) = การใช้ไฟที่กำลัง 1,000 วัตต์ ต่อเนื่องเป็นเวลา 1 ชั่วโมง

เครื่องคำนวณ เครื่องใช้ไฟฟ้า 1 ชิ้น

พลังงานที่ใช้0kWh
ค่าไฟฟ้า0บาท

เปรียบเทียบหลายเครื่องใช้ไฟฟ้า รวมบิลทั้งบ้าน

อุปกรณ์วัตต์ชม./วันวัน
รวมพลังงาน0kWh
รวมค่าไฟทั้งหมด (บาท/หน่วย 4.18)0บาท

คำนวณแบบขั้นบันได ตามประกาศ PEA จริง (ประเภทที่ 1 บ้านอยู่อาศัย)

อ้างอิงจากประกาศอัตราค่าไฟฟ้า PEA (พ.ค. 2566) ประเภทที่ 1 บ้านอยู่อาศัย อัตราปกติ — ตัวเลข "ค่าพลังงานไฟฟ้า" ต่อขั้นบันไดด้านล่างเป็นอัตราทางการที่ยังใช้อยู่ ส่วน ค่า Ft เปลี่ยนทุก 4 เดือนตามประกาศ กกพ. ตอนนี้ตั้งค่าเริ่มต้นไว้ที่ 0.1623 บาท/หน่วย (รอบ พ.ค.–ส.ค. 2569) หากเกินช่วงนี้ให้แก้ไขค่าเองจาก pea.co.th หรือบิลค่าไฟจริง โครงสร้างการคิดเงินคือ ค่าพลังงานไฟฟ้าแบบขั้นบันได + ค่า Ft + ค่าบริการรายเดือน แล้วจึงบวก VAT 7%

ค่าพลังงานไฟฟ้าΣ (หน่วยในแต่ละช่วง × ราคาช่วงนั้น)
ยอดก่อน VATค่าพลังงาน + (kWh × Ft) + ค่าบริการ
ยอดสุทธิยอดก่อน VAT × 1.07
ถึงหน่วยที่ (ปล่อยว่าง = ไม่จำกัด)ราคา/หน่วย (บาท)
ช่วงจำนวนหน่วยที่คิดราคา/หน่วยรวม (บาท)
ค่าพลังงานไฟฟ้า0บาท
ค่า Ft0บาท
ยอดก่อน VAT0บาท
ยอดสุทธิ (รวม VAT)0บาท

กำลังไฟฟ้ารวมในบ้าน Total Load → กระแสไฟรวม → ขนาดเบรกเกอร์

รวมกำลังไฟฟ้า (วัตต์) ของเครื่องใช้ไฟฟ้าทุกชิ้นในบ้าน แล้วแปลงเป็นกระแสไฟฟ้ารวมที่ไหลในสายด้วย P = VI เพื่อใช้เลือกขนาดเบรกเกอร์/สายไฟให้ปลอดภัย

กำลังไฟรวมP รวม = ΣPᵢ  [W]
กระแสรวมI รวม = P รวม / V  [A]
พิกัดเบรกเกอร์≥ I รวม / 0.8  (เผื่อ 20%)
เครื่องใช้ไฟฟ้าวัตต์/เครื่องจำนวนเครื่องรวม (W)
กำลังไฟรวม0W
กระแสไฟรวม0A
พิกัดเบรกเกอร์ขั้นต่ำ (เผื่อ 20%)0A
เบรกเกอร์มาตรฐานที่แนะนำ—A

กฎของโอห์ม Ohm's Law

ความสัมพันธ์ระหว่างแรงดัน กระแส และความต้านทาน — รู้ค่าสองตัว คำนวณตัวที่สามได้เสมอ

แรงดันV = I × R  [V]
กระแสI = V / R  [A]
ความต้านทานR = V / I  [Ω]
ผลลัพธ์—

ตัวต้านทานต่ออนุกรม / ขนาน Series & Parallel

อนุกรม (Series)R total = R1 + R2 + ...
ขนาน (Parallel)1/R total = 1/R1 + 1/R2 + ...
ตัวต้านทานค่า (Ω)
ความต้านทานรวม0Ω

อ่านรหัสสีตัวต้านทาน 4-Band Color Code

ค่าความต้านทาน—

แปลงหน่วยให้ถูกก่อนเสมอ จุดที่ทำคะแนนหลุดมากที่สุด

โจทย์ส่วนใหญ่ไม่ได้ยากที่สูตร แต่ยากที่หน่วย — ก่อนแทนค่าลงสูตรทุกครั้ง ให้แปลงเป็นหน่วยมาตรฐานก่อน คือ วัตต์ → กิโลวัตต์ และ นาที → ชั่วโมง

วัตต์ → กิโลวัตต์
kW = W ÷ 1000
นาที → ชั่วโมง
ชม. = นาที ÷ 60
มิลลิแอมป์ → แอมป์
A = mA ÷ 1000
กิโลโอห์ม → โอห์ม
Ω = kΩ × 1000
ทริค: เห็นเลข "วัตต์" กับคำว่า "ค่าไฟ" เมื่อไหร่ ให้หาร 1000 ทันทีตั้งแต่บรรทัดแรก เพราะค่าไฟคิดเป็น kWh เสมอ เช่น 1,200 W → 1.2 kW แล้วค่อยคำนวณต่อ จะไม่มีทางลืม
กับดักที่ออกสอบบ่อย: โจทย์เขียนว่า "ใช้วันละ 30 นาที" ห้ามแทน 30 ลงในสูตรตรง ๆ ต้องแปลงเป็น 0.5 ชั่วโมงก่อน มิฉะนั้นคำตอบจะมากเกินจริง 60 เท่า

วงล้อสูตร P–I–V–R รู้ 2 ค่า หาได้ทุกค่าที่เหลือ

วงล้อนี้คือสูตรทั้งหมดของกฎโอห์มและกำลังไฟฟ้ารวมกัน วิธีใช้: หาช่องของสิ่งที่โจทย์ถาม (วงในสุด) แล้วเลือกสูตรในวงนอกที่ใช้เฉพาะค่าที่โจทย์ให้มา

P I V R V × I I² × R V² ⁄ R P ⁄ V V ⁄ R √(P⁄R) I × R P ⁄ I √(P×R) V ⁄ I P ⁄ I² V² ⁄ P

P = กำลังไฟ (วัตต์)  ·  I = กระแส (แอมป์)  ·  V = แรงดัน (โวลต์)  ·  R = ความต้านทาน (โอห์ม)

โจทย์ให้ค่าอะไรมา → ใช้สูตรไหน ตารางตัดสินใจ

โจทย์ให้ค่ามาโจทย์ถามหาใช้สูตร
V และ Iกำลังไฟ PP = V × I
V และ Rกระแส II = V ÷ R
V และ Iความต้านทาน RR = V ÷ I
I และ Rแรงดัน VV = I × R
P และ Vกระแส I (หาขนาดเบรกเกอร์)I = P ÷ V
วัตต์ + ชั่วโมง + วันหน่วยไฟ kWhkWh = (W÷1000) × ชม. × วัน
หน่วย kWh + ราคาต่อหน่วยค่าไฟ (บาท)บาท = kWh × ราคา
ค่า R หลายตัว ต่อเรียงกันR รวม (อนุกรม)R = R1 + R2 + …
ค่า R หลายตัว ต่อคร่อมกันR รวม (ขนาน)1/R = 1/R1 + 1/R2 + …

ลำดับการคิดค่าไฟ ทำตามนี้ทีละขั้น ไม่มีพลาด

  1. แปลงกำลังไฟเป็นกิโลวัตต์ และเวลาเป็นชั่วโมงkW = W ÷ 1000
  2. หาจำนวนหน่วยไฟฟ้าที่ใช้kWh = kW × ชั่วโมงต่อวัน × จำนวนวัน
  3. คิดค่าพลังงานไฟฟ้าแบบขั้นบันได — แบ่งหน่วยใส่ทีละช่วง คูณราคาของช่วงนั้น แล้วบวกกันΣ (หน่วยในช่วง × ราคาช่วงนั้น)
  4. บวกค่า Ft โดยคูณกับหน่วยทั้งหมดค่า Ft = kWh รวม × อัตรา Ft
  5. บวกค่าบริการรายเดือน (เป็นค่าคงที่ ไม่คูณกับอะไร)ยอดก่อน VAT = ค่าพลังงาน + ค่า Ft + ค่าบริการ
  6. บวก VAT 7% เป็นขั้นตอนสุดท้ายยอดสุทธิ = ยอดก่อน VAT × 1.07
กับดัก: ถ้าใช้ไฟ 300 หน่วย อย่าเอา 300 ไปคูณราคาช่วงสุดท้ายทั้งก้อน ต้องแบ่ง 150 หน่วยแรกคิดราคาช่วงแรก แล้ว 150 หน่วยที่เหลือคิดราคาช่วงที่สอง

ทริคลัดตัวต้านทาน คำนวณในหัวได้เลย ไม่ต้องกดเครื่องคิดเลข

ขนาน 2 ตัว — ใช้สูตรผลคูณหารผลบวก เร็วกว่าสูตรเศษส่วนมาก

R รวม = (R1 × R2) ÷ (R1 + R2)

เช่น 100Ω ขนานกับ 200Ω → (100×200) ÷ (100+200) = 20,000 ÷ 300 = 66.67 Ω

ขนานหลายตัวที่มีค่าเท่ากันหมด — เอาค่าตัวเดียวหารด้วยจำนวนตัวได้เลย

R รวม = R ÷ จำนวนตัว

เช่น 60Ω สามตัวขนานกัน → 60 ÷ 3 = 20 Ω

ทริคเช็คคำตอบ: ต่ออนุกรม ค่า R รวมต้องมากกว่าตัวที่ใหญ่ที่สุดเสมอ ส่วนต่อขนาน ค่า R รวมต้องน้อยกว่าตัวที่เล็กที่สุดเสมอ ถ้าคำนวณแล้วผลไม่เป็นแบบนี้ แปลว่าคิดผิดแน่นอน

ทริคอ่านรหัสสีตัวต้านทาน ท่องสีให้ได้ = ได้คะแนนฟรี

เลขสีเลขสี
0ดำ5เขียว
1น้ำตาล6น้ำเงิน
2แดง7ม่วง
3ส้ม8เทา
4เหลือง9ขาว

วิธีอ่าน 4 แถบ: แถบ 1–2 คือตัวเลขสองหลัก เขียนติดกันตรง ๆ · แถบ 3 คือจำนวนศูนย์ที่ต้องเติมท้าย · แถบ 4 คือค่าคลาดเคลื่อน (ทอง ±5%, เงิน ±10%)

ทริค: แถบที่ 3 ให้คิดว่าเป็น "จำนวนศูนย์ที่เติม" จะเร็วกว่าคิดเป็นตัวคูณ เช่น น้ำตาล–ดำ–แดง–ทอง → เลข 10 แล้วเติมศูนย์ 2 ตัว (เพราะแดง=2) = 1,000 Ω = 1 kΩ ±5%

หากำลังไฟรวมในบ้าน โจทย์เลือกขนาดเบรกเกอร์

  1. รวมวัตต์ของเครื่องใช้ไฟฟ้าทุกชิ้น อย่าลืมคูณจำนวนเครื่องด้วยP รวม = (วัตต์ × จำนวน) + …
  2. แปลงเป็นกระแสไฟด้วยแรงดันไฟบ้าน 220 VI = P รวม ÷ 220
  3. เผื่อโหลด 20% แล้วเลือกเบรกเกอร์ขนาดมาตรฐานที่ใหญ่กว่าถัดไปพิกัด ≥ I ÷ 0.8
ทริคจำ: ขนาดเบรกเกอร์มาตรฐานคือ 16, 20, 25, 32, 40, 50, 63 A — คำนวณได้เท่าไหร่ ให้ปัดขึ้นไปหาตัวถัดไปในชุดนี้เสมอ ห้ามปัดลง เพราะเบรกเกอร์เล็กเกินจะตัดไฟบ่อย

แบบฝึกหัดทบทวน 8 ข้อ — ค่าไฟ + ตัวต้านทาน

ตอบคำถามด้านล่าง แล้วกด "ตรวจคำตอบทั้งหมด" ระบบยอมรับคำตอบตัวเลขที่คลาดเคลื่อนได้เล็กน้อยจากการปัดเศษ

0 / 8
คะแนนของคุณ